Hello world all over again Eind jaren negentig was ik in de werkgroep Nieuwe Media van de Leidse PvdA druk als de webmaster van de lokale site (dat was toen uiteraard ook knutselen in html) en columnist van E-Nieuws. Dat was onze email-nieuwsbrief die de eerste jaren élke week het zinnetje 'Geen nieuws uit
Binnenland Bestuur Gebruikswaarde Van Adam Smith, de achttiende-eeuwse grondlegger van de economische wetenschap (inderdaad die van ‘The Wealth of Nations’ en het begrip ‘the invisible hand’), komt het geweldige concept van de gebruikswaarde. Dat gaat over direct nut van een dienst of product. Ook de overheid levert gebruikswaarde. Als een zieke geopereerd wordt,
Binnenland Bestuur Opgeschaalde boom Werkt een klein bewonersinitiatief goed? Toch diskwalificeren, omdat je het niet kunt 'opschalen'. Maar vervult een buurthuis in een kleine wijkgemeenschap een waardevolle, langzaam gegroeide rol? Beloof dan tien kopieën ervan in de komende vier jaar. We zijn verslaafd aan opschalen en uniformeren. Nu er weer positieve agenda&
Binnenland Bestuur Moedig zijwaarts Een hoopvolle oproep van anderhalf jaar geleden, voelt vandaag meer als waarschuwing.
Binnenland Bestuur Geld stuurt niet Geld beschikbaar stellen en denken dat je daarmee een resultaat behaalt, is net zoiets als denken dat je een auto bestuurt door de accu te laden. Geld is handig spul en je kunt er van alles mee doen. Dingen kopen bijvoorbeeld, of betalen voor diensten. Maar geld produceert geen resultaten.
Binnenland Bestuur Autoriteit hebben we samen Herbert Simon definieert ‘autoriteit’ niet vanuit de macht van de leider, maar vanuit de vrijheid van degene die volgt. Autoriteit bestaat alleen, schreef hij in 1947 in Administrative Behavior, ‘wanneer een ondergeschikte toestaat dat zijn gedrag wordt geleid door de beslissing van een meerdere, zonder onafhankelijk de verdiensten van die
Binnenland Bestuur Een duidelijk rood sein Wie signaleert als eerste dat beleid onwerkbaar wordt? En wat gebeurt er vervolgens? In veel organisaties en overheden zit hier het pijnpunt. Signalen over onbegrijpelijk of niet werkend beleid worden wel opgemerkt, maar leiden zelden tot aanpassing. Het sein is op rood, maar de trein dendert door. Dit is het
Binnenland Bestuur We kopen onze buurten gewoon terug Stel je voor dat alle woningcorporaties in Nederland de leukste, meest gemeenschapsgerichte slimmerds uit hun organisaties bij elkaar zetten. Mensen met financiële, inkooptechnische, fiscale, bouwkundige, complexbeheerkundige en buurtverbindende expertise. En we wat mensen van Cooplink (het kennisnetwerk voor wooncoöperaties) daaraan toevoegen. Ze verenigen zich en gaan in élke gemeente wooncoöperaties
Binnenland Bestuur Werken met de tekorten Onze systemen blijven tekortschieten. Gelukkig maar. Perfecte systemen zijn totalitair. Gemeenschappen kunnen prima werken met dat tekort. Een zorgcoöperatie ziet meer dan alleen een indicatie: zij ziet zorgzaamheid. Een buurtvereniging kent de geschiedenis van het pleintje dat heringericht wordt. Een energiecollectief weet wie moeite heeft met de energierekening en tegelijk
VNG Magazine Even groot Wees alert bij oproepen tot allerlei leiderschap. Want íéder mens heeft een onbegrensde capaciteit voor zowel ‘grootheid’ als ‘kleinheid’. Dezelfde persoon die ’s ochtends een dakloze een kop koffie geeft, kan ’s middags ruzie maken over een parkeerplek. Iemand die zich opoffert voor een vriend, kan tegelijk onaardig zijn tegen
Binnenland Bestuur Bulldozers tegenhouden met precieze kritiek In de pauze komt een van de organisatoren van de avond naar me toe. ‘Je hebt een paar ambtenaren heel ongelukkig gemaakt,’ fluistert hij. Ik sta meteen op scherp en niet op de leuke manier. Die had ik niet zien aankomen. Noch bedoeld. Kennelijk heb ik snaren geraakt die ik
Binnenland Bestuur Wat te besturen? Hoe harder we proberen de samenleving te besturen, hoe ingewikkelder en onbestuurbaar de overheid wordt. Niet alleen bestuurders koesteren de hardnekkige illusie dat de staat de samenleving bestuurt. Ook mijzelf betrap ik geregeld op paternalistische verlangens. Dan vind ook ik dat overheidsgrip op van alles moet en kan, en stel
VNG Magazine Nulmeting Een raadseltje. We hebben het er niet over, we sturen er niet op, we verstoppen het probleem en dus de oplossing, en we constateren achteraf dat het weer niet gelukt is. Rara, wat is dat? Rechtvaardigheid in energiebeleid. Het is ook mijn samenvatting van het gelijknamige rapport van de Wetenschappelijke
Binnenland Bestuur Appels en fruit vergelijken Maken we abstracties om leerzame patronen te zien in de werkelijkheid, of betekent het ook altijd ‘opschalen’ van zeggenschap? Helaas is die koppelverkoop aan de orde van de dag. Met als wrange uitkomst dat we miljarden euro’s uitgeven aan het opblazen van de beleidsbubbel, terwijl we ermee zouden ‘werken
Binnenland Bestuur Behapbare organisatiepatat Signalen uit de gemeenschap, van kracht of van problemen, verstommen intern snel tot ‘ruis’. De mogelijkheid voor het bijsturen van overheidsgedrag sijpelt weg. Dat kan anders. We moeten de staat beoordelen op de uitkomsten van overheidsgedrag, niet op intenties. Natuurlijk, we hebben volksvertegenwoordigers, rekenkamers, ombudsmannen en journalisten om daarop te
VNG Magazine Keiharde emoties In deze hectische tijden moeten we het hoofd koel houden. Wat is het heerlijk dat onze ambtenaren dan wat rationele analyses maken. Plannen uitwerken aan de hand van feiten en cijfers om zo een objectief beeld te krijgen van de keuzemogelijkheden. Verkeerstellingen, businesscases, inkomensplaatjes, stikstofdeposities, risicoanalyses, strategische personeelsplanningen.
Binnenland Bestuur Halverwege je doelen Het is najaar, dus de doelen vliegen ons weer om de oren in jaarplannen en begrotingen: een rechtvaardige energietransitie, passend onderwijs, dunne kinderen, schuldenvrije bewoners, schoon water, vertrouwen in de overheid en een responsieve houding voor maatschappelijk initiatief. Ik wil niet cynisch doen over deze doelen (behalve over die dunne
VNG Magazine Ondersteunende diensten Iedereen is moe. Niet alleen de mensen die werken in onze gemeenten en gemeenschappen. De bierkaaivechters in gemeenteorganisaties en gemeenteraden, sociaal ondernemers die voor de zoveelste keer moeten bewijzen dat hun bewezen aanpak werkt, actieve bewoners van wie het geveltuintje weggeschoffeld is, letterlijk of figuurlijk. Ook onze organisaties zijn doodmoe.
VNG Magazine Gemeenschapslogica in de energietransitie (essay) Lees het essay Gemeenschapslogica in de energietransitie voor de VNG. Ik beschrijf erin hoe de gemeente Rotterdam in de wijk Bospolder-Tussendijken de gemeenschap centraal stelt. In Bospolder-Tussendijken grijpen ze de energietransitie aan om de gemeenschap sterker te maken. Dat betekent: betaalbare duurzame energie én kansen voor bewoners. ‘We moeten de
‘Een repeterende breuk in onze sociale systemen’ Lezing bij de opening van de Week van de Rechtsstaat op 4 juni 2024 bij de Raad van State. Uitgesproken in aanwezigheid van leden van Tweede Kamer, de voorzitter van de Eerste Kamer, de vice-president en leden van de Raad van State, de president van de Hoge Raad, de voorzitter
VNG Magazine Politiseer Vorig jaar schreef ik al over het lekker confronterende acroniem POSIWID van Stafford Beer: the purpose of a system is what it does. Zijn de uitkomsten van onze systemen voor pak ’m beet passend onderwijs, volkshuisvesting, natuurherstel of psychische zorg onder de maat? Zien we alom structurele uitkomsten als dakloze
VNG Magazine Op die fiets Twee op het oog ongerelateerde berichten van afgelopen week. Het eerste: ‘Vijftig kwetsbare medewerkers Fietsdepot op straat na besluit gemeente’. Een gemeente verschuift de taken van het Fietsdepot, dat weesfietsen opknapt en zo, van een zorgorganisatie naar een SW-bedrijf. Het welzijn van de medewerkers gaat er niet op vooruit. In
VNG Magazine Modellenmacht Bij een rekenkameronderzoek naar natuurbeheer vroeg ik uitleg over een onbegrijpelijk schema. ‘Dat is gewoon assetmanagement’, was het antwoord. Gebouwen, computers, bruggen en heesters: allemaal assets. Het stadspark en het serverpark zitten kennelijk in hetzelfde model. Dat korstmossen en kruiden zich moeten gedragen als een laptop om in het model
VNG Magazine Hygiene Op ons gezinsprikbord hangen allerlei krantenknipsels. Eentje is een foto van een wc-rolletje met nog één velletje eraan. De tekst? ‘De meeste mensen deugen, maar dat doet er niet toe.’ Het is uit een essay van Philip Dröge. De andere is een uitspraak van Alain de Botton: ‘Je bent een
